BLOGS OVER ACTUELE ONTWIKKELINGEN IN DE DUITSE EUROPESE POLITIEK (en andere zaken)

Hoe Novichok Europa in de greep houdt

Putin bij Merkel op het matje

De partij Die Linke in de Duitse Bondsdag speculeert erop los. Het kunnen westerse geheime diensten zijn geweest, die de Russische oppositieleider Alexej Navalny met het chemische wapen novichok hebben vergiftigd. Waarom, hoe en waar dat dan gebeurd zou moeten zijn laat de partij in het midden. In het vliegtuig van Moskou naar Omsk, waar Navalny gezond instapte en doodziek uitgedragen werd? Of tijdens Navalny's vlucht van Moskou naar Berlijn, "vertroeteld" door een westerse geheimagent, verkleed als stewardess?
Hoe het ook zij, de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft in niet mis te verstane bewoordingen de Russische regering om opheldering gevraagd. Want hoe je het ook wendt of keert, het Kremlin is het eerste aanspreekpunt. Rusland heeft immers in de negentiger jaren het Verdrag op het verbod van (ontwikkeling, productie, aanleg van voorraden en gebruik van) chemische wapens mede ondertekend. Desalniettemin is novichok, dat sinds 2019 op de lijst van verboden chemische wapens staat, op Russische bodem ingezet. Het gif (dat in de Sovjet-Unie is ontwikkeld) had allang niet meer geproduceerd mogen worden, laat staan gebruikt.
Beweerd zou kunnen worden dat andere instanties of personen dan de Russische overheid over het wapen beschikten en Navalny ermee de mond wilden snoeren. De productie van novichok is echter uiterst gecompliceerd waarbij veel specialistische kennis komt kijken. Het lijkt dan ook uiterst onwaarschijnlijk dat derden dit verboden gif zelf hebben kunnen vervaardigen. Het ligt in elk geval niet in de schappen van de supermarkt op de hoek.

Nord Stream 2 als pressiemiddel

Zoals te doen gebruikelijk is de reactie van de Russische overheid zeer afwijzend. Gebruikelijk, want bij eerdere incidenten, waarbij oppositionele politici, journalisten en overlopers, zoals Sergej Skripal, (bijna) het leven lieten ontkent Putin c.s. in alle toonaarden betrokkenheid van de Russische autoriteiten. Terwijl toch bij de aanslag op Skripal en zijn dochter in het Verenigd Koninkrijk onomstotelijk is komen vast te staan, dat die door de Russische geheime dienst is gepleegd. Dat dus ook de moordpoging op Navalny door Moskou is verordonneerd lijkt dan ook voor de hand te liggen, maar hard bewijs daarvoor is er echter (nog) niet. Merkel heeft er dus wijs aangedaan om Putin ter verantwoording te roepen en te eisen dat hij volledig openheid van zaken geeft. Zij heeft als geopolitiek drukmiddel nu ook Nord Stream 2 in de strijd gegooid. Mocht Putin de gebruikelijke afwerende reactie blijven tonen dan wordt de aanleg van de gasleiding van Rusland naar Duitsland stopgezet, zo is het dreigement. Het is hierbij wel zaak dat de Europese Unie zich bij de Duitse regering aansluit. Niet alleen omdat Nord Stream een Europees project met grote economische belangen is, maar ook en vooral om te laten zien dat de EU op de internationale weide meer is dan een blatend schaap dat weinig wol produceert. Voor softpower is geen plaats meer. Voorkomen moet worden dat de EU speelbal van de Russische politiek wordt en een onbeduidende speler in de internationale geopolitieke arena blijft. Of anders gezegd: Duitsland en de EU verliezen volstrekt hun geloofwaardigheid als ze vandaag het Kremlin kapittelen en morgen samen met Putin de pijplijn feestelijk openen.

Gif als politiek wapen

Rest nog de vraag waarom geprobeerd is Navalny te vergitigen (en niet met kogels om het leven te brengen) en waarom dat nu is gebeurd. Wat dit laatste betreft wordt gewezen op de lokale en regionale verkiezingen, die binnenkort in Rusland worden gehouden. Navalny, die onder de bevolking grote populariteit geniet, zou daar wel eens goede resultaten kunnen boeken, en dat zint het Kremlin niet. De keuze voor gif en niet voor de kogel zou te maken kunnen hebben, zo is in de Duitse media te horen, met de ontwikkelingen in Belarus: "opposite houd je gedeisd. Zo niet dan zul je een pijnlijke en langzame dood sterven.Wij beschikken over de middelen, zie Navalny,".
Voorkomen moet worden dat dezelfde fout wordt gemaakt als de partij die Linke, die met haar speculaties over betrokkenheid van westerse geheime diensten het Kremlin in de luwte probeert te houden. De betrokkenheid van de Russische autoriteiten bij de aanslag op Navalny en de motieven daarvoor moeten klip en klaar zijn, voordat de EU tot sancties kan overgaan. De weigering van het Kremlin hierin zijn verantwoordelijkheid te nemen belooft echter weinig goeds.