BLOGS OVER ACTUELE ONTWIKKELINGEN IN DE DUITSE EUROPESE POLITIEK (en andere zaken)

Olafs pretoogjes

Pretogen
De twinkelingen in de ogen van Olaf Scholz, de SPD - kandidaat voor het bondskanselierschap, konden niet méér van het TV-scherm spatten dan op de avond van 14 maart jl. Hij verheugde zich enorm over de eclatante overwinning van de SPD bij de deelstaatverkiezingen die dag in Reinland-Pfalz. Met meer dan 35% van de stemmen werd de SPD opnieuw veruit de grootste fractie in het parlement. Onder leiding van minister-president Malu Dreyer kan de SPD de komende vier jaar weer leiding geven aan de zogenaamde stoplichtcoalitie van SPD, FDP en Groenen.
Scholz verkneukelde zich nog meer over het verlies van de CDU. Niet alleen in Reinland-Pfalz, maar ook in Baden-Württemberg, waar ook deelstaatverkiezingen plaatsvonden, kregen de christen-democraten nog nooit zo weinig stemmen.

CDU op een dieptepunt
Hoe kan het trouwens dat de CDU in deze voormalige zwarte bolwerken zoveel klappen kreeg? Merkel stond er toch goed op?
Drie factoren kunnen als verklaring dienen. Allereerst krijgen de meeste Duitsers schoon genoeg van de strenge coronamaatregelen, waarvoor vooral de CDU in de persoon van gezondheidminister Spahn verantwoordelijk wordt gesteld. Een tweede en misschien wel de belangrijkste reden is het zogenaamde mondkapjesschandaal. Een paar weken geleden kwam aan het licht dat twee Bondsdagleden van de CDU zich aan de verkoop van mondkapjes hadden verrijkt. De bedragen liepen in de tonnen. Het beeld van zakkenvullende politici ging deze keer nu wel eens op. De betreffende bondsdagleden zijn inmiddels afgetreden, maar het leed was geschied. Je kunt niet om de constatering heen dat hierdoor het vertrouwen in de politiek verder is aangetast en schade aan de democratie is aangebracht. Daarvoor is blijkbaar niet meer alleen de AfD nodig.
In derde factor die meespeelt is de uitstraling, of het gebrek daaraan, van de CDU-lijsttrekkers. Is Malu Dreyer een charismatische politica, die hoogstpersoonlijk verantwoordelijk is voor de winst van de SPD, de partijleidster van de CDU in Baden-Würthemberg was volstrekt kleurloos en daardoor onzichtbaar.
In Baden-Württemberg regeerden tot dusverre de Groenen samen met de CDU. Het historische verlies van de CDU maakt daar, net als in Rijnland-Pfalz, de weg vrij voor een "Ampelkoalition", zoals de Duitsers dat zeggen. Of zo'n stoplichtcoalitie er werkelijk komt is lang niet zeker, maar dat belet Olaf Scholz niet om openlijk al te speculeren over een rood-geel-groen kabinet op nationaal niveau.

Stoplicht-coalitie?
Als elke kandidaat-bondskanselier ziet hij zichzelf graag aan het hoofd daarvan. Maar hoe realistisch is dat? Niet erg als je het volgende bekijkt. Net zoals andere sociaal-democratische partijen in Europa bevindt de SPD zich in de kiezersgunst in een neerwaartse spiraal. De grote winst in Reinland-Pfalz doet daaraan niet af. Als Malu Dreyer teveel rimpels en pukkels krijgt is het met de SPD ook daar afgelopen.
De glorietijd is allang voorbij dat de Duitse sociaal-democraten bij de bondsdagverkiezingen konden rekenen op meer dan 40% van de stemmen.In 1998 scoorde de partij nog 40.9%, daarna is het in rap tempo gezakt naar 20,5% in 2017. Die tendens zet zich ook in de deelstaten voort. Bij de verkiezingen van 14 maart jl. in Baden-Württemberg kregen de sociaal-democraten 11%, dat is 1,7% minder dan de vorige keer. De prognoses voor de bondsdagverkiezingen in september a.s. geven ook al geen aanleiding tot jubel en glinsterende oogjes. De SPD blijft steken op 20.5%.
Dan doet Bündnis '90/Die Grünen het een stuk beter. In Baden-Württemberg blijven de Groenen met 32,6% de grootste partij, met een winst van 2,3%. In Reinland-Pfalz haalden zij 9,3%, een winst van 4%. Als er vandaag verkiezingen voor het nationale parlement zouden worden gehouden dan kunnen de Groenen een winst van maar liefst 12,5% noteren en komen uit op 20,8% van het aantal stemmen. De partij passeert daarmee de SPD. Jesse Klaver kan hier alleen maar van dromen, in zijn eikeltjespyama.

Dood musje?
Mocht dit de werkelijke uitkomst van de verkiezingen zijn, de kiezer de CDU verder afstraffen en de FDP de 5%-drempel weten te slechten dan behoort een Ampelkoalition zeker tot de mogelijkheden. Het vervelende voor Olaf is dan wel dat niet hij, maar de leider van de Groenen het voortouw bij de onderhandelingen neemt. Het kan dus zo maar zijn dat het volgende kabinet geleid wordt door de eerste "groene" bondskanselier in de Duitse geschiedenis!
Of het zover komt is natuurlijk maar de vraag. Prognoses zijn maar prognoses en het geheugen van de kiezer reikt in het algemeen niet verder dan de dag van gisteren. In september is iedereen gevaccineerd en is corona Schluss, Amen, Aus! Het is dus goed mogelijk dat de CDU weer uit het dal opkrabbelt en een christen-democraat opnieuw de kanselierscepter zwaait.
De pretoogjes van Olaf lijken dus voorbarig. Zijn reactie kan moeilijk anders worden gelezen als een wanhopige poging het vege sociaal-democratische lijf te redden en kiezers te paaien afscheid te nemen van de Grosse Koalition van CDU en SPD, waarin de christen-democraten onder aanvoering van Merkel de boventoon voerden. Tegelijkertijd kon hij ook weinig anders: in barre tijden is het immers de taak van een polticus hoop te bieden, ook al lijkt die er nauwelijks nog te zijn.