introductie

In de media is er vanwege de verkiezingen in september a.s. meer oog voor Duitsland, maar in het onderwijs lijkt Duitsland langzaam van de radar te verdwijnen. Dit wekt verbazing en voor die verbazing zijn goede gronden.
Allereerst is Duitsland voor Nederland veruit de belangrijkste handelspartner in Europa. Een groot deel van onze export gaat erheen, op de Duitse markt verdienen we ons geld.

In de tweede plaats is Duitsland in de Europese Unie onmiskenbaar de sterkste politieke macht. Zonder Duitsland “läuft nichts”. Duitsland is zich daarvan zeer bewust, maar kent ook zijn eigen geschiedenis: het wil tot op de dag van vandaag het beeld voorkomen dat het uit is op de absolute macht in Europa. Dat was na de Tweede Wereldoorlog zo en dat is onder Merkel nog steeds het geval.

Ten derde, Duitsland heeft prachtige steden, schitterende landschappen, een rijke cultuurhistorie en een "gutbürgerliche Küche". Nederlandse toeristen vinden steeds vaker massaal hun weg naar dit land.

In deze grote politieke, economische en culturele betekenis die Duitsland voor Nederland heeft ziet de EUR aanleiding genoeg om een cursus speciaal aan dit fascinerende land te wijden.

De cursus kiest als vertrekpunt dat het Duitsland van nu niet is te begrijpen zonder zijn geschiedenis te kennen. De cursus begint dan ook bij het ontwaken van het Duits nationaal bewustzijn aan het begin van de negentiende eeuw en loopt van het Duitse keizerrijk, via de Republiek van Weimar naar de naoorlogse periode, die gekenmerkt wordt door integratie van West-Duitsland in het westen. Steeds kwam de vraag terug: “wat en wie is Duits”, wat is Duitsland? Een vraag die ook bij de hereniging van Oost- en West-Duitsland in 1990 weer opdook.

Hoe staat Duitsland er nu voor? Hoe werkt zijn politieke systeem, wat is zijn politieke cultuur? Zijn er parallellen tussen vroeger en nu? Wat betekent de uitslag van de Bondsdagverkiezing van 26 september 2021, niet alleen voor Duitsland zelf, maar ook voor Europa? Stort het vertrek van Angela Merkel het land en Europa in chaos, of is er sprake van voortzetting van bestaand beleid?


colleges en literatuur

De online-cursus bestaat uit zeven colleges, van elk anderhalf uur met een kwartier pauze. De collegereeks begint (onder voorbehoud van voldoende deelname) op 29 september, aanvang 10.00 uur. De volgende data zijn 6/10, 13/10, 27/10, 3/11, 10/11 en 17/11.

Hieronder volgt een beknopt overzicht van de inhoud:
College 1: "was ist deutsch?",van Napoleon tot het Duitse Rijk, Congres van Wenen, revolutie 1848, oorlogen Denemarken, Oostenrijk, Frankrijk
College 2: Het Duitse keizerrijk, Bismarck en zijn Europese politiek, Kulturkampf, Wilhelm II- Platz in der Sonne, de Eerste Wereldoorlog
College 3: de Republiek van Weimar, het Verdrag van Versailles, politieke instabiliteit, Stresemann en zijn Europese politiek, opkomst nationaalsocialisme, Tweede Wereldoorlog
College 4: de naoorlogse periode, de bezetting, entnazifizierung, wederopbouw, ontstaan BRD en DDR, de grondwet en het politieke systeem, staatsinrichting, kiesstelsel, de politieke cultuur
College 5: Adenauer en de Europese integratie, Westbindung, EGKS, EDG, Frans- Duitse relatie
College 6: Duitsland na Adenauer tot Merkel, "Ostpolitiek" Willy Brandt, EMS Helmut Schmidt- Giscard d'Estaing, Helmut Kohl en de val van de muur, hereniging 1990 en de gevolgen, zelfbewuste internationale politiek (Schröder-Irak)
College 7: de periode Merkel, Europese politiek (crises), internationale politiek (VS, China, Rusland), binnenlandse politieke ontwikkelingen (opkomst AfD, rechts-extremisme), na Merkel de zondvloed? Relatie Nederland- Duitsland.

LITERATUUR

Verplicht
Twee eeuwen Duitse Europapolitiek, hoe Duitsland diepe sporen trok, H. Letschert, 2020, Uitgeverij Aspekt, ISBN 9789463389372 (snel en eenvoudig te bestellen in de webshop voor € 24,95, geen verzendkosten)

Aanbevolen
De vleugels van de adelaar, Hanco Jürgens (red), 2017, Uitgeverij Boom, ISBN 9789024405954.

Duitsland, biografie van een natie, Neil Macgregor, 2015, Uitgeverij Hollands Diep, ISBN 9789048827657.

Waarom Duitsland?, Willem Melching, 2016, Uitgeverij Prometheus, ISBN 9789044630480.

Het land van Merkel, Frits Boterman, 2017, Uitgeverij de Arbeiderspers, ISBN 9789029515245.

Nieuw Nabuurschap, Nederland en Duitsland na de val van de muur, Jacco Pekelder, 2014, Uitgeverij Boom, ISBN 9789089532503.

aanmelding

U kunt zich aanmelden voor de cursus door naar www.eur.nl/erasmusacademie/cursussen te gaan. Daar vindt u uitgebreidere informatie over de cursus en de kosten ervan.